Call for papers vol 9, no. 1, 2018 is open until 30 March 2018

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

 

Вовед
Терминот „превентивна дипломатија“ е релативно нов во репертоарот на преткон-
фликтната превентивна практика. Историчарите и практичарите на овој занает ги нао-
ѓаат неговите корени во иновативните размислувања на вториот генерален секретар на
Обединетите нации (1953-1960) Даг Хамаршелд (Dag Hammarskjold).1 Неговото толкува-
ње е дека Организацијата на Обединетите нации во тој период требалo да настојува со
сите сили новите потенцијални конфликти да ги држи понастрана од сферата на разли-
ките меѓу суперсилите.
Според Хамаршелд терминот „превентивна дипломатија“ се употребува во врска
со оние случаи каде што може да се рече дека првобитниот конфликт е резултат на соз-
даден вакуум на моќ меѓу главните блокови, или онаму каде што постоеше ризик од
такво нешто.2 Според Сокалски оваа дефиниција е рамковна, која загуби голем дел од
својата легитимност по завршувањето на Студената војна и со слабеењето на кризата
меѓу суперсилите, односно меѓу нивните застапници.
Превентивната дипломатија има посебно место во современите меѓународни од-
носи. Таа претставува активност која е тесно поврзана со мултилатералната дипломати-
ја и која истовремено бара поврзување на различни надворешнополитички инструменти
и методи. Постои дистинкција помеѓу превентивната дипломатија од останатите видови
дипломатска акција, заради вклучувањето на: градењето на мирот (peacebuilding), одр-
жување на мирот (peacekeeping) и создавање мир (peacemaking).
Притоа е значајно да се има предвид дека разликата која постои помеѓу превентив-
ната дипломатија и т.н. обична дипломатија се гледа пред сѐ во тоа што превентивната
дипломатија има „активен” а не „реактивен” пристап. Според тоа, превентивна дипло-
матија делува во ситуација пред да се случи „ескалација на криза” која пак може да го
загрози мирот. Со други зборови, содржината на превентивната дипломатија е амбици-
озна и нејзината акција е многу побрза отколку акцијата на т.н. обична дипломатија.3
Превентивната дипломатија вклучува дипломатско, политичко, воено, економско и
хуманитарно делување на влада, на мултилатерални организации, на регионални орга-
низации, невладини организации и други меѓународни агенции, со основни заеднички
цели: спречување спорови и судири помеѓу државите, спречување ескалација на споро-
ви и судири во вооружени конфликти, лимитирање на интензитетот на насилството кои
______________________
1 Сокалски Х., (2005):Грам превенција: Македонија и искуството на Обединетите нации во превентивната
дипломатија, МИ-АН, Скопје, стр. 30
2 Исто, стр.31
3 За оваа види пошироко: Vukadinovič R., Politika i diplomacija, Politička kultura, Zagreb, 2004, str.147



Creative Commons License
Security Dialogues by Toni Mileski is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Unported License.
Based on a work at sd.fzf.ukim.edu.mk.

Copyright © 2012 Security Dialogues. Designed by Cube Systems